نمونه سوالات علوم چهارم
بخش اول - ساختمان بدن موجودات زنده
موجودات زنده با موجودات غير زنده متفاوتند. آجر، صندلي و كتاب جزء موجودات غير زنده و پروانه، درخت و گنجشك جزء موجودات زنده هستند. رشد، حركت و توليد مثل از مهم ترين تفاوت هاي موجودات زنده و غير زنده مي باشد.
سلول چيست؟
بدن ما و همه موجودات زنده از واحدهاي بسيار كوچكي به نام سلول ساخته شده است. سلول واحد ساختماني بدن است.
ساختمان
سلول: براي ديدن سلول به دليل كوچك بودن آن، بايد از وسيله اي به نام
ميكروسكوپ استفاده كنيم. با ميكورسكوپ مي توان همه چيز را بيشتر از 1000
برابر بزرگ كرد.
هر سلول 3 بخش دارد:
1- پوسته
2- سيتوپلاسم
3- هسته
پوسته
مانند پوششي در اطراف سلول كشيده شده است. سيتوپلاسم، مايع غليظي است كه
تمام سلول را پر مي كند. يك هسته كوچك نيز در داخل سيتوپلاسم است. شكل و
اندازه سلول ها با هم متفاوت است.
در ساختمان برگ سه نوع سلول مشاهده مي
كنيم كه هر يك كار معيني انجام مي دهند. سلول ها از غذايي كه وارد آنها مي
شود استفاده مي كنند و در صورت آسيب ديدن آنها تقسيم مي شوند و سلول جديدي
را به وجود مي آورند و اينك ار تا پايان عمر ادامه دارد.
سلول ها كار
هاي مختلفي انجام مي دهند. مثلاً سلول عصب (انتقال پيام) سلول استخوان
(استحكام) سلول ماهيچه(حركت) و سلول روده (جذب) غذا را به عهده دارند.
شباهت هاي سلول ها:
1- همه سلول ها سه بخش اصلي (پوسته،هسته، سيتوپلاسم) دارند.
2- همه سلول ها رشد مي كنند.
3- همه سلول ها تقسيم مي شوند.
در برگ دونوع سلول وجود دارد:
1- روي برگ از سلول هاي نازك و پهن تشكيل شده
2- در درون برگ سلول هاي مستطيلي كه سبزينه دارند وجود دارد.
پرسش هاي بخش 1
1- كداميك از موارد زير در بدن تمام موجودات زنده وجود دارد؟
استخوان
ماهيچه
سلول
پوست
2- رشد بدن انسان به سبب چيست؟
ورزش كردن
استراحت كردن
تقسيم سلول ها
كش آمدن سلول ها
3- پوششي كه در اطراف سلول ها وجود دارد چه ناميده مي شود؟
استخوان
پوسته
سيتوپلاسم
هسته
4- ساختمان بدن كدام موجود زير از تعداد سلول بيشتري تشكيل شده است؟
شتر
پلنگ
خروس
مورچه
5- مايع غليظي كه سلول را فرا گرفته است چه نام دارد؟
پوسته
سيتوپلاسم
ماده سلولي
هسته
6- هسته ي كداميك از سلول هاي زير نسبت به سلول هاي ديگر كوچك تر است؟
سلول استخوان
سلول عصب
سلول ماهيچه
سلول روده
سوالات تشريحي
1- مراحل رشد و تقسيم سلول در شكل زير به هم ريخته است، با زدن شماره آنها را مرتب كنيد.
2- چه تفاوت ها و چه شباهت هايي در بين سلول هاي مختلف بدن انسان ديده مي شود؟
همه سلو ل ها از نظر رشد، تقسيم سلول و
احتياج به غذا شبيه هم هستند. ولي تفاوت آنها در شكل، اندازه و نوع كاري
است كه انجام مي دهند.
3- چهار نمونه از سلول هاي بدن را نام ببريد و وظيفه هر يك را بنويسيد؟
سلول عصب (انتقال پيام) - سلول روده (جذب غذا) - سلول ماهيچه (حركت) - سلول شش (جذب اكسيژن)
4- سلول گياهي با سلول جانوري چه تفاوتي دارد؟
سلول گياهي دو پوسته دارد به همين دليل محكم تر از سلول هاي جانوري است.
5- سلول ها چگونه زياد مي شوند؟
تقسيم سلولي
6- سلول از چه قسمت هايي تشكيل يافته است؟
پوسته،سيتوپلاسم، هسته
7- كدام عمل در مورد بيشتر سلول ها تا آخر عمر صورت مي گيرد؟
بخش 3 - گياهان، موجودات پر ارزش
گياهان موجودات پر ارزشي هستند كه هم غذاي
خودشان را مي سازند و هم منبع اصلي غذاي جانوران و انسان مي باشند. آدميان
نخستين، ريشه، برگ، ميوه و دانه هاي خوراكي را جمع مي كردند و مي خورند.
بعدها انسان مي انديشيد كه مي تواند گياهان مفيد را پرورش دهد. پس كار
كشاوري يعني پرورش دادن گياهان مفيد.
شخم زدن:
كشاورزان از هزاران
سال پيش تاكنون زمين را براي كاشتن، شخم مي زنند. در ابتدا اين كار با دست
انجام مي شد. بعدها از گاو و اسب استفاده شد. امروزه تراكتور جاي جانوران
را گرفته است.
آب دادن:
به جهت وجود آب كم در ايران، كشاورزان براي
صرفه جويي در مصرف آب، گياهاني را مي كارند كه با كمك آب باران و برف رشد
كرده و محصول دهند و نياز به آبياري نداشته باشند. به اين گونه كشاورزي ديم
كاري مي گويند؛ مانند كشت گندم.
از بين بردن علف هاي هرز:
علف هاي اضافي كه در لابه لاي گياهان كاشته شده مي رويد. علف هاي هرز گفته مي شود. از بين بردن اين علف ها كار زيادي مي طلبد.
مبارزه با آفت ها:
بعضي
از حشرات كه گياه خوار هستند دسته جمعي به مزرعه ها حمله مي كنند و قسمتي
از محصول را مي خورند. براي دفع حشرات مزاحم يا آفت ها، مواد حشره كش ساخته
شده است. به دليل اينكه مواد سمي هستند. دانشمندان از جانوراني مانند
عنكبوت يا سوسك بهره مي گيرند.
محصولات گوناگون:
بعضي از محصولات مانند گندم در بيشتر استان
ها به عمل مي آيد. اما بعضي محصولات ديگر مانند خرما، برنج و انگور در بعضي
مناطق رشد مي كنند. مثلاً برنج در جايي به دست مي آيد كه آب فراوان داشته
باشد و خرما در آب و هواي گرم به دست مي آيد.
نوشيدني ها:
بعضي از
گياهان به صورت دم كرده و نوشيدني مصرف مي شوند مانند چاي، و قهوه؛ و بعضي
از محصولات ديگر را براي خوش طعم كردن غذا استفاده مي كنيم مانند انواع
ادويه ها كه بيشتر در كشورهاي گرم و مرطوب به دست مي آيد.
داروها:
مردم
از زمان هاي دور، بعضي گياهان را به دليل اثرات داروئي آنها مصرف مي
كردند. مانند خاكشير يا دانه به. امروزه هم از گياهان دارويي استفاده هاي
بسياري مي شود.
رنگ ها:
گياهان در صنايع رنگرزي هم استفاده مي شوند.
رنگرزي در استان هايي كه قاليبافي دارند رواج دارد كه براي رنگ كردن پارچه
يا پشم به كار مي رود.
از چوب براي تهيه ميز، تخته، پنجره و ساير وسايل استفاده مي كنند.
پرسش هاي بخش 3
1- كار مبارزه با آفت ها، هميشه و در همه دوران زندگي آنها مؤثر است.
درست
نادرست
2- بيشتر كشاورزان براي شخم زدن زمين هاي پهناور از تراكتور استفاده مي كنند.
درست
نادرست
3- كار كشاورزي يعني پرورش دادن گياهان مفيد
درست
نادرست
4- پرندگان كوچك در خوردن حشرات مزاحم و آفت ها مؤثر هستند.
درست
نادرست
پررسش هاي تشريحي:
1-وقتي مي خواهيم زمين را براي كاشتن آماده كنيم ابتدا چه عملي را انجام مي دهيم؟
ابتدا زمين را شخم مي زنيم.
2- براي كاشت يك گياه بايد چه كاري انجام داد؟
ابتدا بايد زمين را براي كشت آماده كرد و شخم زد. بعد دانه ها را پاشيد و سپس زمين را آبياري كرد. مرحله بعدي در آوردن گياهان هرز از داخل زمين است تا زماني كه به رشد كامل خود برسد.
3- اصلي ترين غذاي انسان را چه گياهاني تشكيل مي دهند؟
گندم، برنج، سيب زميني
4- ياد گرفتن كشاورزي چه اثري در زندگي انسان داشت؟
توانست محصول بيشتري توليد كند و براي زمستان
خود غذا ذخيره كند. ديگر مجبور نبود تمام قسمت هاي گياه را بخورد. بلكه از
هر گياهي قسمت هاي مفيد را مي خورد.
5- آيا استفاده زياد از تراكتور براي زمين هاي كشاورزي پهناور مضر است؟
بله. چون تراكتور عميقاً جاي خاك را عوض مي كند و خاك هاي سطح رويي كه مواد غذايي بيشتري دارند به سطح زيرين انتقال پيدا مي كنند. استفاده زياد از تراكتور براي زمين مفيد نيست.
6- كدام محصول را حتماً بايد با كشت آبي زياد نمود؟
برنج
7- چه محصولاتي در ناحيه كوهستاني بيشتر رشد مي كنند؟
گردو، بادام، درختان ميوه
8- ادويه در چه نوع آب و هوايي به دست مي آيد؟
گرم و مرطوب
9- چه گياهاني را مي شناسيد كه مصرف دارويي و رنگرزي دارند؟
دارويي: اوكاليپتوس، گل ختمي، گل بنفشه، نعناع
رنگرزي: حنا، گردو، انار، پوست پياز، روناس